กัมพูชาขยับสู่เวทีระหว่างประเทศ ประกาศใช้กลไก “ไกล่เกลี่ยโดยบังคับ” ภายใต้ UNCLOS หวังคลี่คลายข้อพิพาทพื้นที่ทับซ้อนทางทะเลกับไทย หลังฝ่ายไทยถอนตัวจาก MOU 44 ที่ใช้เป็นกรอบเจรจามานานกว่า 25 ปี
วันที่ 5 พฤษภาคม 2569 เวลา 17.50 น. ฮุน มาเนต นายกรัฐมนตรีกัมพูชา แถลงผ่านสื่อสังคมออนไลน์ถึงการตัดสินใจของรัฐบาลในการเดินหน้าใช้กลไก “การไกล่เกลี่ยโดยบังคับ” (Compulsory Conciliation) ภายใต้ United Nations Convention on the Law of the Sea เพื่อแก้ไขข้อพิพาทพื้นที่ทับซ้อนทางทะเลกับประเทศไทย โดยย้ำว่าเป็นแนวทางสันติที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของกฎหมายระหว่างประเทศ
การเคลื่อนไหวดังกล่าวเกิดขึ้นภายหลังฝ่ายไทยประกาศถอนตัวฝ่ายเดียวจากบันทึกความเข้าใจระหว่างไทย–กัมพูชา ปี 2001 (MOU 44) ซึ่งถือเป็นกรอบความร่วมมือทวิภาคีหลักในการจัดการข้อพิพาททางทะเลระหว่างสองประเทศมาอย่างต่อเนื่องยาวนานกว่า 25 ปี
ผู้นำกัมพูชาระบุว่า MOU 44 เป็นกลไกสำคัญที่สะท้อนถึงความร่วมมือและความปรารถนาดีระหว่างทั้งสองประเทศ การถอนตัวของไทยจึงเท่ากับเป็นการยุติช่องทางการเจรจาที่มีอยู่เดิม ทำให้กัมพูชาจำเป็นต้องหาทางเลือกใหม่ภายใต้กลไกระหว่างประเทศ
ทั้งนี้ กลไก “การไกล่เกลี่ยโดยบังคับ” ตาม UNCLOS เปิดโอกาสให้รัฐภาคีสามารถร้องขอให้มีการตั้งคณะผู้ไกล่เกลี่ยเพื่อเสนอแนวทางแก้ไขข้อพิพาท แม้ผลการไกล่เกลี่ยจะไม่มีผลผูกพันทางกฎหมายโดยตรง แต่ถือเป็นกระบวนการที่ช่วยสร้างกรอบทางออกอย่างเป็นธรรมและลดความตึงเครียดระหว่างรัฐ
นายกรัฐมนตรีกัมพูชาแสดงความหวังว่า กระบวนการดังกล่าวจะนำไปสู่ข้อยุติที่เป็นธรรม ยั่งยืน และสอดคล้องกับหลักกฎหมายระหว่างประเทศ พร้อมทั้งช่วยส่งเสริมสันติภาพ เสถียรภาพ และความเป็นอยู่ของประชาชนทั้งสองประเทศในระยะยาว
สำหรับ United Nations อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล (UNCLOS) ถือเป็นกรอบกฎหมายระหว่างประเทศที่กำหนดสิทธิและหน้าที่ของรัฐในทะเล รวมถึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการจัดการข้อพิพาทด้านเขตแดนทางทะเลที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล