วันที่ 4 สิงหาคม 2569 จากกรณี นายทอม แอนดรูวส์ ผู้รายงานพิเศษแห่งสหประชาชาติด้านสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในกัมพูชา เผยแพร่รายงานเกี่ยวกับสถานการณ์ชายแดนไทย–กัมพูชา โดยระบุว่ามีผู้พลัดถิ่นภายในประเทศชาวกัมพูชาประมาณ 650,000 คน นั้น
ก่อนหน้านี้ กระทรวงการต่างประเทศของไทยได้ออกแถลงการณ์ชี้แจงว่า ตัวเลขดังกล่าวไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริง โดยระบุว่า บุคคลจำนวนหนึ่งเป็นชาวกัมพูชาที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ซึ่งประเทศไทยเคยเปิดเป็นศูนย์พักพิงชั่วคราวในช่วงปลายทศวรรษ 1970 เพื่อช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบจากสงคราม หลังสถานการณ์คลี่คลายแล้ว บุคคลบางส่วนยังคงอาศัยอยู่ในพื้นที่ดังกล่าว จึงไม่เข้าหลักเกณฑ์ของการเป็น “ผู้พลัดถิ่นภายในประเทศ” ตามที่รายงานระบุ
ล่าสุด เพจเฟซบุ๊ก กองทัพบก ทันกระแส ได้เผยแพร่คลิปบางส่วนจากสารคดีเรื่อง “ศูนย์พักพิงชั่วคราวชาวกัมพูชาบนดินแดนไทย” ซึ่งจัดทำโดยคณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ (ICRC) ในช่วงปลายทศวรรษ 1970
เนื้อหาในสารคดีระบุว่า ศูนย์พักพิงดังกล่าวตั้งอยู่บนดินแดนของประเทศไทย เพื่อรองรับผู้ลี้ภัยจากความขัดแย้งในกัมพูชา โดยประเทศไทยให้ความช่วยเหลือด้านที่พัก ความปลอดภัย การรักษาพยาบาล และการศึกษาแก่ผู้พักพิง
ช่วงท้ายของสารคดี ยังมีบทสัมภาษณ์หัวหน้าคณะผู้แทน ICRC ประจำประเทศไทยในขณะนั้น ซึ่งกล่าวว่า แม้ศูนย์พักพิงจะมีสิ่งอำนวยความสะดวกที่จำเป็น ทั้งอาหาร บุคลากรทางการแพทย์ และบริการพื้นฐาน แต่ผู้ลี้ภัยจำนวนมากยังมีความต้องการที่จะมีอนาคต มีหมู่บ้าน และมีพื้นที่ทำกินของตนเอง
ทั้งนี้ ประเด็นดังกล่าวยังเป็นส่วนหนึ่งของการแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างฝ่ายไทยกับผู้จัดทำรายงานของสหประชาชาติ เกี่ยวกับข้อเท็จจริงด้านสถานการณ์ชายแดนและสถานะของบุคคลที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ ซึ่งยังคงเป็นประเด็นที่มีการชี้แจงจากหลายฝ่าย