เชียงรายยกระดับเฝ้าระวังแม่น้ำสาย เตือน 5 ตำบลหลีกเลี่ยงใช้น้ำโดยตรง หลังพบสารหนูสูงกว่ามาตรฐาน 28 เท่า และตะกั่ว 5 เท่า พร้อมเร่งตรวจห่วงโซ่อาหารและวางระบบเตือนภัยแบบเรียลไทม์
วันที่ 1 ตุลาคม 2569 จังหวัดเชียงรายออกประกาศยกระดับการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำในแม่น้ำสาย หลังได้รับรายงานผลตรวจวิเคราะห์พบการปนเปื้อนของสารหนูและตะกั่วสูงกว่าค่ามาตรฐาน ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อสุขภาพของประชาชนและห่วงโซ่อาหาร
พื้นที่เฝ้าระวังครอบคลุม 5 ตำบลในอำเภอแม่สาย ได้แก่ ตำบลแม่สาย ตำบลโป่งผา ตำบลศรีเมืองชุม ตำบลเวียงพางคำ และตำบลเกาะช้าง
จังหวัดขอให้ประชาชนหลีกเลี่ยงการนำน้ำจากแม่น้ำสายมาใช้โดยตรง โดยเฉพาะการผลิตน้ำดื่ม ประกอบอาหาร ทำน้ำแข็ง แปรรูปอาหาร และล้างภาชนะ เว้นแต่ผ่านระบบปรับปรุงคุณภาพน้ำที่สามารถลดการปนเปื้อนของโลหะหนักได้อย่างเหมาะสม
สำหรับหน่วยงานผลิตน้ำประปาที่ใช้น้ำดิบจากแม่น้ำสาย ต้องเพิ่มความเข้มงวดในกระบวนการปรับปรุงคุณภาพน้ำ พร้อมตรวจสอบคุณภาพก่อนจ่ายเข้าสู่ระบบ ส่วนประชาชนควรหลีกเลี่ยงการจับสัตว์น้ำจากบริเวณที่ได้รับผลกระทบมาบริโภค โดยเฉพาะเครื่องในปลาและสัตว์หน้าดิน ซึ่งอาจมีการสะสมของโลหะหนัก
อย่างไรก็ตาม ประกาศดังกล่าวเป็นการเตือนให้หลีกเลี่ยงการใช้น้ำจากแม่น้ำสาย “โดยตรง” ไม่ได้หมายความว่าห้ามใช้น้ำประปาทุกระบบ แต่หากได้รับแจ้งว่าพบสารหนูเกินมาตรฐานในน้ำประปาพื้นที่ใด ขอให้ปฏิบัติตามคำแนะนำของกรมอนามัยอย่างเคร่งครัด
จังหวัดเชียงรายระบุว่า มาตรการครั้งนี้เป็นมาตรการป้องกันชั่วคราว เพื่อคุ้มครองสุขภาพประชาชน จนกว่าจะมีผลตรวจยืนยันว่าคุณภาพน้ำกลับมาอยู่ในระดับที่สามารถใช้ประโยชน์ได้อย่างปลอดภัย หรือมีประกาศเปลี่ยนแปลงเป็นอย่างอื่น
ก่อนหน้านี้ ที่ประชุมคณะกรรมการติดตามและตรวจสอบคุณภาพน้ำแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง จังหวัดเชียงราย ได้ติดตามผลกระทบจากเหตุอุทกภัยในรัฐฉาน ประเทศเมียนมา เมื่อเดือนสิงหาคม ซึ่งส่งผลให้แม่น้ำสายมีค่าสารหนูสูงเกินมาตรฐาน พร้อมหารือการตรวจน้ำประปา พืชผล สัตว์น้ำ และสุขภาพของประชาชนกลุ่มเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง
คณะทำงานด้านการเกษตรและห่วงโซ่อาหารเตรียมเก็บตัวอย่างดิน น้ำ และผลผลิตทางการเกษตรประมาณ 100 ตัวอย่าง ระหว่างวันที่ 16–18 ตุลาคม 2569 เพื่อตรวจสอบระดับการปนเปื้อนและประเมินผลกระทบในพื้นที่
ขณะเดียวกัน มีการนำระบบตรวจวัดคุณภาพน้ำแบบเรียลไทม์มาใช้ในพื้นที่แล้ว 5 จุด ครอบคลุมอำเภอแม่สาย ตำบลแม่ยาว และเขตเมืองเชียงราย พร้อมเตรียมติดตั้งสถานีตรวจวัดอัตโนมัติเพิ่มในพื้นที่วิกฤต เพื่อให้สามารถติดตามความผิดปกติและแจ้งเตือนประชาชนได้รวดเร็วยิ่งขึ้น
ด้านการเฝ้าระวังสุขภาพ มีรายงานการตรวจคัดกรองประชาชน 18 อำเภอ จำนวน 569 คน พบผู้มีผลตรวจสารเคมีเกินเกณฑ์ 31 คน อย่างไรก็ตาม ยังต้องสอบสวนและตรวจยืนยันเชิงลึก เพื่อประเมินแหล่งที่มาของสารและความเชื่อมโยงกับมลพิษในแหล่งน้ำ โดยหน่วยงานสาธารณสุขเตรียมติดตามกลุ่มดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง
ประชาชนในพื้นที่ควรติดตามประกาศจากจังหวัดและหน่วยงานสาธารณสุขอย่างใกล้ชิด หากพบว่าน้ำมีสี กลิ่น หรือตะกอนผิดปกติ ไม่ควรนำมาใช้หรือบริโภค และควรแจ้งหน่วยงานท้องถิ่นเพื่อตรวจสอบทันที
#แม่น้ำสาย #เชียงราย #แม่สาย #สารหนู #ตะกั่ว #โลหะหนัก #มลพิษข้ามพรมแดน #เฝ้าระวังคุณภาพน้ำ #ห่วงโซ่อาหาร #สุขภาพประชาชน #ข่าวสิ่งแวดล้อม